Από το Σανρέμο στο Melodifestivalen: Πώς διαφέρουν τα συστήματα ψηφοφορίας της Eurovision ανά χώρα

O διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision δεν είναι απλώς ένα μουσικό show. Είναι κάτι που κάθε χρόνο κινητοποιεί κοινό, καλλιτέχνες, σχολιαστές, ακόμα και αναλυτές. To ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγεται κάθε εθνική συμμετοχή έχει αυξηθεί κατακόρυφα, καθώς οι διαδικασίες διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Πολλοί θεατές δεν παρακολουθούν μόνο τον τελικό αλλά και τις εθνικές επιλογές, γνωρίζοντας καλά ότι το αποτέλεσμα συχνά καθορίζεται από σύνθετα συστήματα ψηφοφορίας. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η έντονη εμπλοκή του κοινού έχει δημιουργήσει έναν κύκλο αλληλεπίδρασης γύρω από τη Eurovision, που δεν περιορίζεται στη μουσική.

Σελίδες στα κοινωνικά δίκτυα, ζωντανές συζητήσεις, προβλέψεις και αναλύσεις έχουν μετατρέψει τον διαγωνισμό σε ένα γεγονός που καλύπτει ολόκληρη την άνοιξη. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές πλατφόρμες στοιχημάτων έχουν αρχίσει να προσφέρουν και Eurovision στοιχηματα.

Αυτό επέτρεψε στους ενδιαφερόμενους να προβλέψουν ποια χώρα θα κερδίσει ή ποια θα είναι στην κορυφή της κατάταξης.. Πρόκειται για μια επιλογή που αναγνωρίζει την αυξημένη εμπλοκή του κοινού, χωρίς να αλλάζει τον χαρακτήρα του διαγωνισμού.

Ιταλία – Το παραδοσιακό Σανρέμο και οι δικές του ισορροπίες

H Ιταλία διαθέτει μια από τις πιο παλιές και παραδοσιακές διαδικασίες επιλογής: το Φεστιβάλ Σανρέμο. Πολλοί ξεχνούν ότι το Σανρέμο δεν δημιουργήθηκε για τη Eurovision. Αντιθέτως, η Eurovision εμπνεύστηκε από αυτό. Το φεστιβάλ διοργανώνεται από τη RAI και κάθε χρόνο συγκεντρώνει τεράστιο ενδιαφέρον.

Παρότι ο νικητής του Σανρέμο τις περισσότερες φορές επιλέγεται για να εκπροσωπήσει την Ιταλία, αυτό δεν είναι δεσμευτικό. O καλλιτέχνης έχει δικαίωμα να αρνηθεί και η RAI μπορεί να επιλέξει κάποιον άλλον, συνήθως από τους υπόλοιπους διαγωνιζόμενους.

H ψηφοφορία στο Σανρέμο είναι ένα μείγμα διαφορετικών επιτροπών: Τηλεοπτικό κοινό μέσω televoting, δημοσιογράφοι (press jury) και μία λεγόμενη “δημοσκοπική” επιτροπή δηλαδή ένα πάνελ κοινού που έχει επιλεγεί να εκπροσωπήσει τον γενικό πληθυσμό.

Σε κάθε βραδιά του φεστιβάλ αλλάζει η βαρύτητα των ψήφων, και το τελικό αποτέλεσμα διαμορφώνεται σταδιακά. Έτσι, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από μία μόνο στιγμή, αλλά από όλη την πορεία του καλλιτέχνη μέσα στο φεστιβάλ.

Σουηδία – Melodifestivalen, ο μηχανισμός που επηρεάζει όλη την Ευρώπη

To σουηδικό Melodifestivalen είναι ίσως το πιο πολύπλοκο και εμπορικά επιτυχημένο εθνικό show για την επιλογή συμμετοχής στη Eurovision. Το format του περιλαμβάνει πολλούς ημιτελικούς, έναν γύρο “δεύτερης ευκαιρίας”, και φυσικά τον τελικό.

H ψηφοφορία εδώ έχει δύο σκέλη. To κοινό ψηφίζει μέσω εφαρμογής ή τηλεφώνου, και οι ψήφοι του χωρίζονται σε ηλικιακές ομάδες. Έτσι, κάθε ηλικιακή ομάδα έχει ίσο βάρος, κάτι που εξισορροπεί τις προτιμήσεις.

Παράλληλα, διεθνείς κριτικές επιτροπές προσκαλούνται να βαθμολογήσουν τις συμμετοχές, εξασφαλίζοντας ότι η τελική επιλογή θα έχει διεθνή απήχηση. To Melodifestivalen αποτελεί παράδειγμα για άλλες χώρες με την παραγωγή του, για τον τρόπο που ακούει το κοινό του και το εμπλέκει στη διαδικασία.

H συμμετοχή του κοινού εδώ δεν είναι διακοσμητική γιατί επηρεάζει άμεσα το τελικό αποτέλεσμα. Αυτό κάνει και τους οπαδούς πιο χαρούμενους, ώστε να ξέρουν ότι τα αποτελέσματα δεν είναι στημένα.

Ελλάδα – Η προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στην ΕΡΤ και το κοινό

H ελληνική διαδικασία επιλογής έχει αλλάξει αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια. Κάποιες χρονιές η επιλογή ήταν εσωτερική, χωρίς καμία εμπλοκή του κοινού. Άλλες φορές υπήρξε ανοιχτός διαγωνισμός με ψηφοφορία. To 2025, η ΕΡΤ επέλεξε τη λύση ενός εθνικού τελικού με 12 συμμετοχές.  Ανάμεσα στους καλλιτέχνες που συμμετείχαν ήταν η Evangelia με το τραγούδι «Vále», η Klavdia με την «Αστερομάτα» και το ντουέτο του Κωνσταντίνου Χριστοφόρου με τον Κώστα Καραφώτη.

H ψηφοφορία μοιράστηκε σε τρία μέρη: το κοινό (50%), μια ελληνική επιτροπή (25%) και μια διεθνή (25%). Το κοινό ψήφισε μέσω SMS, με πλαφόν 20 ψήφων ανά αριθμό, και συμμετοχή επιτρεπόμενη μόνο σε όσους έχουν ελληνικό αριθμό κινητού. H διαδικασία ήταν σχεδιασμένη ώστε να εξισορροπεί την άμεση επαφή με το κοινό με την ανάγκη για καλλιτεχνική αξιολόγηση από επαγγελματίες.

To μοντέλο αυτό δίνει λόγο σε όλους, χωρίς να υπερισχύει κανένας. Είναι ένα πείραμα που στοχεύει να αποφύγει τις αντιδράσεις προηγούμενων χρόνων και να ενισχύσει την αξιοπιστία της επιλογής.

Νορβηγία – Μια ψηφοφορία σε στάδια με έντονη συμμετοχή

To Melodi Grand Prix είναι η εθνική διοργάνωση της Νορβηγίας για την επιλογή του τραγουδιού που θα τη στείλει στη Eurovision. Με τα χρόνια έχει διαμορφώσει έναν δικό του ρυθμό. Οι ημιτελικοί και ο τελικός είναι μόνο η αρχή. Το στοιχείο που το ξεχωρίζει είναι το πώς εξελίσσεται η ψηφοφορία μέσα στη βραδιά.

Αρχικά, το κοινό καλείται να επιλέξει τα τραγούδια που θα περάσουν στην επόμενη φάση. Από αυτά, τα επικρατέστερα μπαίνουν σε έναν δεύτερο γύρο, που αποκαλείται Gold Final. Από εκεί, περνούν δύο μόνο τραγούδια. Αυτά αντιμετωπίζονται σε μια τελική μονομαχία, το λεγόμενο Gold Duel. Σε αυτό το τελευταίο στάδιο, η ψήφος του κοινού είναι εκείνη που καθορίζει τον τελικό νικητή.

Αυτό το σπάσιμο της διαδικασίας σε διαδοχικά βήματα επιτρέπει στον θεατή να έχει ρόλο σε περισσότερες φάσεις της βραδιάς. Δεν περιορίζεται σε μια μόνο ψήφο.

Αντίθετα, του δίνεται η ευκαιρία να παρακολουθήσει την πορεία του κάθε τραγουδιού μέχρι το τέλος και να κρίνει ξανά, έχοντας δει πώς εξελίσσονται οι ερμηνείες ή οι αντιδράσεις. Είναι μια διαδικασία που κρατά την προσοχή αμείωτη και μεταφέρει την αίσθηση ότι κάθε ψήφος έχει πραγματικό βάρος.

Γαλλία – Ίση βαρύτητα σε κοινό και επιτροπές

H Γαλλία έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια μια πιο ανοιχτή προσέγγιση για την επιλογή του τραγουδιού που τη στέλνει στη Eurovision. Το “C’est Vous Qui Décidez” είναι ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα που στηρίζεται σε ζωντανές εμφανίσεις, δίνοντας τη δυνατότητα τόσο στο κοινό όσο και στους ειδικούς να συμμετάσχουν στην τελική απόφαση.

H διαδικασία είναι ξεκάθαρη. To τελικό αποτέλεσμα διαμορφώνεται κατά 50% από τις ψήφους του τηλεοπτικού κοινού και κατά 50% από την κριτική επιτροπή. Στην επιτροπή αυτή συμμετέχουν άτομα που έχουν εμπειρία στη μουσική, όπως παραγωγοί, παρουσιαστές και πρώην διαγωνιζόμενοι του ίδιου του θεσμού.

H προσέγγιση αυτή δίνει χώρο σε πολλές διαφορετικές μουσικές προσεγγίσεις. Στον τελικό συναντά κανείς τραγούδια με ρυθμούς και στίχους που παραπέμπουν σε γαλλική παράδοση, αλλά και συμμετοχές με πιο σύγχρονο ήχο, ηλεκτρονικές παραγωγές ή ποπ επιρροές. Αυτός ο συνδυασμός δημιουργεί μια τελική επιλογή που αντικατοπτρίζει τη γαλλική μουσική κουλτούρα σε όλο της το εύρος, χωρίς να αποκλείει τίποτα από την αρχή.